American Jewish Population Project (AJPP), Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Yahudi nüfusuna ilişkin demografik verileri toplamak, analiz etmek ve kamuya açık biçimde sunmak amacıyla yürütülen bir araştırma girişimidir. Brandeis Üniversitesi bünyesindeki Steinhardt Social Research Institute (SSRI) tarafından yürütülen proje, 2005 yılında Prof. Leonard Saxe ve Dr. Elizabeth Tighe’nin önderliğinde hayata geçirilmiştir.
Projenin temel metodolojisi, tek bir büyük ölçekli anket yerine yüzlerce ulusal temsili araştırmanın sentezine dayanmaktadır. Bayesçi çok düzeyli modelleme gibi ileri istatistiksel yöntemlerin kullanıldığı bu yaklaşım, eyalet, metropol bölgesi ve ilçe düzeyinde ayrıntılı demografik profiller üretmektedir. Bu yöntemin geliştirilmesinin arka planında yapısal bir sorun yatmaktadır: ABD’de kilisenin devletten ayrılığı ilkesi gereği ulusal nüfus sayımı dini kimliği sorgulamaz; bu durum Yahudi nüfusuna ilişkin sistematik veri elde edilmesini güçleştirmektedir. AJPP, bu boşluğu doldurmak amacıyla Pew Research Center gibi kuruluşların dönemsel anketlerine bağımlı kalmak yerine sürekli güncellenen çok kaynaklı bir model geliştirmiştir.
Projenin güncel tahminlerine göre ABD’li yetişkinlerin yaklaşık yüzde 1,8’i Yahudi olduğunu belirtmektedir; bu oran yaklaşık 4,2 milyon kişiye karşılık gelmektedir. Dini kimlik belirtmeksizin etnik veya kültürel olarak Yahudi olduğunu ifade edenler ve çocuklar dahil edildiğinde toplam Yahudi nüfusunun 7,16 milyona ulaştığı tahmin edilmektedir. Proje ayrıca eğitim düzeyi, yaş dağılımı, ırk, etnik köken ve siyasi kimlik gibi değişkenleri de kapsamlı biçimde izlemektedir.
Proje kapsamında geliştirilen interaktif harita, ABD genelinde eyalet ve ilçe düzeyinde Yahudi nüfus verilerine kamuya açık erişim imkânı sunmaktadır. Bu veriler; araştırmacılar, Yahudi kurumları ve topluluk planlamacıları tarafından geniş ölçüde kullanılmaktadır. AJPP, Brandeis Üniversitesi’nin 1980 yılında kurulan Maurice and Marilyn Cohen Modern Yahudi Araştırmaları Merkezi (CMJS) bünyesinde faaliyet göstermektedir.
Proje, Amerikan Yahudi demografisi alanında kullanılan yöntemlere ilişkin akademik tartışmalarda da önemli bir referans noktası haline gelmiştir. ABD’de Yahudi nüfusunun nasıl tanımlanacağı sorusu bu alanda merkezi bir metodolojik mesele olarak öne çıkmaktadır. Dini kimlik temelinde yapılan tanımlar ile etnik, kültürel veya aile kökenine dayalı daha geniş tanımlar arasında önemli farklar bulunmaktadır. AJPP’nin geliştirdiği model, bu farklı tanım kategorilerini ayrı ayrı ölçerek hem dini olarak Yahudi nüfusu hem de daha geniş Yahudi kökenli veya bağlantılı nüfusu aynı anda analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu yaklaşım, Amerikan Yahudi nüfusunun büyüklüğüne ilişkin farklı tahminlerin neden değişkenlik gösterdiğini açıklamak açısından önemli bir metodolojik çerçeve sunmaktadır.
