Yerusha, Avrupa’daki Yahudi arşiv mirasını tek bir çevrimiçi platformda bir araya getirmeyi amaçlayan uluslararası bir dijital araştırma portalıdır. Adını İbranicede “miras” anlamına gelen yerusha kelimesinden alan platform, Rothschild Foundation Hanadiv Europe’un öncülüğünde Dr. Gábor Kádár tarafından hayata geçirilmiş ve 2022’de kamuoyuna açılmıştır.
Projenin temel amacı, Avrupa genelindeki Yahudi arşiv koleksiyonlarını dijital ortamda haritalandırmak ve araştırmacılara erişilebilir kılmaktır. Yerusha, belgelerin bizzat dijitalleştirilmesinden ziyade koleksiyon düzeyinde kapsamlı arşiv tanımlamaları üretmektedir; bu tanımlamalar araştırmacıların hangi belgelerin bulunduğunu ve nerede olduklarını öğrenmelerini sağlar. Platform, yalnızca Yahudi kurumlarındaki arşivleri değil; devlet arşivleri, ulusal kütüphaneler ve yerel yönetim arşivleri gibi farklı kurumlarda muhafaza edilen Yahudi tarihine ilişkin belgeleri de kapsamaktadır.
Bugün itibarıyla Yerusha, 27 ülkedeki 700’ü aşkın arşiv, kütüphane ve müzeden derlenen 12.000’den fazla koleksiyon tanımlamasını barındırmaktadır. Kapsam, İspanya’nın batı ucundan Gürcistan ve Batı Sibirya’ya, Helsinki’den Girit’e uzanmaktadır. Avrupa, ABD ve İsrail’deki 150’yi aşkın araştırmacının katkısıyla yürütülen proje sürekli genişlemektedir.
Yerusha, Holokost arşivlerine odaklanan EHRI gibi dikey projelerle tamamlayıcı bir ilişki içinde konumlanmaktadır; Yerusha ise 200 yılı aşkın bir zaman dilimini kapsayan yatay bir haritalama yaklaşımı benimsemektedir. Yahudi belgesel mirasının dünya genelinde binlerce farklı konuma dağılmış olması, bu tür bir platformun önemini açıkça ortaya koymaktadır. Yerusha, bu dağınıklığı dijital ortamda sistematik biçimde aşmayı hedefleyen girişimler arasında öncü bir yer tutmaktadır.
