Wiener Holocaust Library, Şoa (Holokost), Nazi dönemi ve antisemitizm üzerine arşiv ve araştırma çalışmalarıyla bilinen, Londra merkezli bağımsız bir kütüphanedir. 1933 yılında kurulmuş olup Şoa’ya adanmış dünyanın en eski kütüphanesi olarak kabul edilir. Birleşik Krallık’taki en geniş Nazi dönemi ve Şoa arşivine sahiptir. Adını, kurucusu Alman Yahudi düşünür ve aktivist Dr. Alfred Wiener’den (1885-1964) almaktadır. Wiener, Birinci Dünya Savaşı’nda Alman ordusunda görev almış ve Demir Haç nişanı kazanmış; 1919’dan itibaren ise Centralverein deutscher Staatsbürger jüdischen Glaubens (Alman Yahudi Yurttaşları Merkez Birliği) bünyesinde çalışmış, bu örgütün yönetici sekreterliğine kadar yükselmiştir. 1925 kadar erken bir tarihte Nazi Partisi’ni Almanya Yahudilerine ve genel olarak Alman toplumuna yönelik başlıca tehdit olarak tanımlamış; antisemitik propagandayı belgelemek üzere kitap, fotoğraf, mektup, dergi, çocuk oyunları ve okul kitaplarını sistemli biçimde toplamaya başlamıştır.
Kurumun bugünkü yapısının kökleri, Wiener’in 1933’te ailesiyle birlikte Almanya’dan Amsterdam’a sığınmasının ardından Board of Deputies of British Jews ve Anglo-Jewish Association‘ın talebiyle kurduğu Jewish Central Information Office (JCIO) adlı belgeleme bürosuna dayanır. Bu büronun amacı Nazi rejiminin politikalarına dair bilgileri toplayıp dünya genelindeki Yahudi cemaatlerine, hükümetlere ve basın kuruluşlarına aktarmaktı. 1938 Kasım Pogromu’nun ardından Wiener arşivini Birleşik Krallık’a taşımaya hazırlanmış; koleksiyon Londra’da Manchester Meydanı’ndaki yeni adresinde tam olarak Almanya’nın Polonya’yı işgal ettiği 1 Eylül 1939 günü kapılarını açmıştır. İkinci Dünya Savaşı boyunca İngiliz hükümeti için bir tür özel istihbarat servisi gibi çalışan kurum, BBC ve müttefik istihbarat birimlerine düzenli olarak Almanya’daki gelişmelere dair raporlar sağlamış; bu dönemde “Dr Wiener’s Library” adıyla tanınmaya başlamıştır. Savaş sonrasında ise Birleşmiş Milletler Savaş Suçları Komisyonu’na ve Nuremberg yargılamalarına kaynak materyal sağlamıştır. Wiener’in eşi Margarete ile üç kızı Hollanda’da kalmış ve 1943’te Westerbork’a, ardından Bergen-Belsen’e sürülmüştür; Margarete 1945’teki bir tutuklu takası kapsamında İsviçre’ye ulaştıktan kısa süre sonra hayatını kaybetmiş, üç kız ise babalarına New York’ta kavuşabilmiştir.
Bugün kütüphane, Londra’nın Bloomsbury semtinde 29 Russell Square’de, Birkbeck College tarih bölümü ile SOAS University of London arasında yer alan on sekizinci yüzyıl Georgian mimari tarzında bir binada faaliyetini sürdürmektedir. Koleksiyonu yaklaşık iki bin arşiv koleksiyonu, 50.000 kitap, 15.000 broşür, 600 afiş, 500 yayımlanmamış anı, 500 el yazması ve 40.000 fotoğraftan oluşmaktadır. Şoa’dan kurtulanlardan derlenmiş en erken tanıklık metinlerinin önemli bir kısmını barındırmasının yanında Łódź’taki Litzmannstadt Gettosu fotoğrafları, JCIO raporları ve Nuremberg yargılamalarında delil olarak kullanılmış belgeleri de korumaktadır. Kütüphane, Almanya’nın Bad Arolsen kentindeki Arolsen Archives‘a ait International Tracing Service Archive‘ın Birleşik Krallık’taki dijital kopyasını da bünyesinde tutmakta; SOAS‘tan Daniel Plesch’in liderliğinde yürütülen kampanya sonucunda 2017’de Birleşmiş Milletler Savaş Suçları Komisyonu arşivinin çevrimiçi aranabilir dijital sürümünü yayımlamıştır. 1946’dan itibaren yayımlanan Wiener Library Bulletin, Şoa üzerine erken dönemde akademik alana yayılan yayınlardan biridir; eski yönetim kurulu başkanı Ernst Fraenkel anısına verilen Fraenkel Prize in Contemporary History ödülü ise yirminci yüzyıl tarihinin antisemitizm, soykırım çalışmaları ve siyasi aşırılık gibi alanlarındaki çalışmalara her yıl takdim edilmektedir. Kütüphane ayrıca Refugee Map adıyla mültecilik öykülerini fotoğraf, günlük, mektup ve sözlü tanıklıklar üzerinden haritalandıran bir dijital proje yürütmektedir.
