Hadassah-Brandeis Institute (HBI), Brandeis Üniversitesi bünyesinde 1997 yılında kurulan ve Yahudiler ile toplumsal cinsiyet ilişkisini akademik açıdan inceleyen disiplinler arası bir araştırma enstitüsüdür. Massachusetts’in Waltham şehrinde faaliyet gösteren enstitü, kuruluş aşamasında International Research Institute on Jewish Women (Yahudi Kadınlarına Dair Uluslararası Araştırma Enstitüsü) adıyla başlatılmış, sonraki dönemde misyonu toplumsal cinsiyet kavramını daha geniş kapsamda ele alacak biçimde genişletilmiştir. Enstitünün doğuşu, Hadassah‘ın (Women’s Zionist Organization of America) finansmanıyla yürütülen ve Brandeis sosyologu Shulamit Reinharz başkanlığında çalışan National Commission on American Jewish Women‘ın 1995’te yayımladığı Voices for Change: Future Directions for American Jewish Women (Değişim İçin Sesler: Amerikan Yahudi Kadınları İçin Geleceğe Dair Yönelimler) raporuna dayanır. Rapor, Yahudi kadın tarihi, yaşamı ve kültürüne ilişkin mevcut araştırmaların yetersiz kaldığını ve bu alanın kurumsal olarak desteklenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Hadassah’ın bağışıyla 1997’de Brandeis Üniversitesi bünyesinde kurulan HBI, Yahudiler ve toplumsal cinsiyet alanında dünyada ilk akademik araştırma merkezi olarak öne çıkmıştır.
Enstitünün kurucu direktörü, Brandeis’te uzun yıllar Jacob Potofsky Sosyoloji Profesörü görevini yürüten ve 1991-2001 yılları arasında Brandeis’in Women’s Studies Program‘ını yöneten Shulamit Reinharz’dır. Reinharz, 1997-2017 yılları arasında HBI’ın direktörlüğünü sürdürmüş; bu süre zarfında dünyada ilk olan Yahudi kadın araştırmaları lisansüstü programını Brandeis’te kurmuş, harap durumdaki bir binanın yenilenmesi için 2,4 milyon doların üzerinde bağış toplayarak hem HBI’ı hem de 2001’de kurduğu Women’s Studies Research Center‘ı bu binada bir araya getirmiştir. 1998 yılında Reinharz ve HBI, Schechter Institute of Jewish Studies ile birlikte Yahudi toplumsal cinsiyet çalışmalarına ayrılmış ilk akademik dergi olan Nashim: A Journal of Jewish Women’s Studies and Gender Issues‘i yayın hayatına başlatmıştır. Reinharz’ın 2017’de emekli olmasının ardından enstitünün direktörlüğünü, Shulamit Reinharz Direktörlük unvanını taşıyan Lisa Fishbayn Joffe üstlenmiştir. Enstitünün onursal başkanlığını ise Barbra Streisand yürütmektedir.
HBI’ın faaliyetleri akademik araştırma desteği, kitap yayını, konferans organizasyonu ve sanatsal projeleri kapsamaktadır. Enstitü, kuruluşundan bu yana yetmişi aşkın kitap yayımlamış; her yıl uluslararası akademisyenlerden oluşan bir akademik danışma kurulu aracılığıyla HBI Research Awards kapsamında Yahudi kadın ve toplumsal cinsiyet çalışmalarına yönelik araştırma ve sanat projelerine bağışlar dağıtmaktadır. Enstitünün araştırma alanları arasında Şoa (Holokost) ve toplumsal cinsiyet, Yahudi kadın liderliği, Yahudi feminist düşünce, Yahudi aile yapısı, karma evlilikler, Sefarad ve Mizrahi kadın deneyimleri ile sanat ve kültür alanında Yahudi kadınların katkıları yer almaktadır. Reinharz ile eşi ve eski Brandeis Üniversitesi başkanı Jehuda Reinharz tarafından 2025’te kurulan Ilse Hertha Strauss Rothschild Research Awards on Women, Gender and the Holocaust (Ilse Hertha Strauss Rothschild Kadın, Toplumsal Cinsiyet ve Şoa Araştırma Bursları), enstitünün Şoa alanındaki çalışmalarına özel bir destek sağlamaktadır. HBI, faaliyetlerini Brandeis’in Women’s Studies Research Center, Schusterman Center for Israel Studies ve Tauber Institute for the Study of European Jewry gibi birimleriyle iş birliği içinde sürdürmektedir.
