Ladino en Kaza, Yahudi-İspanyolcasının (Ladino) gündelik konuşma dili olarak yeniden canlandırılmasına yönelik bir kaynak ve kit projesidir. UC Berkeley dilbilim doktora öğrencisi Julia Peck tarafından, Avlaremoz kurucularından Nesi Altaras ile birlikte ve Ladinokomunitá forumunun kurucusu Rachel Bortnick’in editörlük katkılarıyla geliştirilmiştir. Proje, dilbilimci Dr. Zalmai “Zeke” Zahir’in Pasifik Kuzeybatısı’nda konuşulan Lushootseed dilinin canlandırılması için geliştirdiği at-home language nesting (evde dil yuvası kurma) yöntemini Ladinoya uyarlar. Yöntem, evin belirli bir odasının (mutfak ya da banyo) yalnızca Ladino konuşmaya ayrılmasına ve gündelik etkinliklerin (el yıkamak, kahve hazırlamak, sebze doğramak gibi) tek tek bu dilde yürütülmesine dayanır.
Projenin merkezinde, evde asılmak üzere tasarlanmış 5×7 inç boyutunda kartlar yer alır: El Mupak/La Kuzina (mutfak) için 22 kartlık tam set, El Banyo (banyo) içinse çocuklu kullanıcılara yönelik bazı kartların da bulunduğu 7 kartlık pilot set. Her kart, ilgili etkinliği Ladino konuşma kalıplarıyla birlikte sunar; kartların üzerindeki QR kodlar, anadili Ladino olan İstanbul, Edirne ve İzmir kökenli konuşmacıların telaffuz kayıtlarına bağlanır. Sözlü kayıtların büyük bölümü, Peck ve Altaras’ın 2023’te İstanbul’da Altaras’ın büyükbabası Eliezer ve büyükannesi Ester dahil çeşitli anadil konuşmacılarıyla evlerinde yaptıkları çalışmalardan derlenmiştir. Kit, ABD’de yaşayanlara ücretsiz olarak gönderilmekte; 2025 yazında Türkiye ve İspanya sakinleri için de geçici olarak ulaşılabilir hale getirilmiştir. Yazım sisteminde, 1979’da Aki Yerushalayim dergisinin önerdiği Latin alfabesi temelli imla kullanılır.
Site içerikleri Kasım 2025’ten itibaren UC Berkeley öğrencisi Ece Tabağ’ın çevirisiyle Türkçe olarak da erişilebilir hale gelmiştir. Nisan 2025’te American Ladino League tarafından “Ayın Kaynağı” (Manadero del Mez) seçilen proje, Ekim 2025’te Letras Hispanas dergisinin Sefarad ve Yahudi-İspanyolcası çalışmalarına ayrılan özel sayısında akademik bir makaleye konu olmuştur. Aynı dönemde Brandeis Üniversitesi’nde sanatçı Becky Behar’ın Tu Ke Bivas sergisinde kartlar sergilenmiş, New Lehrhaus ise Şubat 2026’da kiti öğretim materyali olarak kullanan altı haftalık bir başlangıç düzeyi Ladino kursu düzenlemiştir. Nisan 2026 itibarıyla 100’ü aşkın kit ücretsiz olarak Ladino öğrenicilerine ulaştırılmıştır. Proje; UC Berkeley Dilbilim Bölümü, Orta Doğu Dilleri ve Kültürleri Bölümü, Sultan Arap Çalışmaları Programı, Yahudi Çalışmaları Merkezi, Berkeley Dil Merkezi, Diller Family Foundation ve American Ladino League tarafından desteklenmektedir.
