Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi, Aralık 2003’te İstanbul’da dernek statüsünde kurulmuş bir araştırma kuruluşudur. Resmi adı Osmanlı-Türk Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi olarak da geçen kurum, Türkiyeli Sefarad topluluğunun dil, tarih, müzik, mutfak ve folklor mirasını derleme, arşivleme ve belgeleme amacıyla çalışır. Merkezin genel koordinatörlüğünü kuruluşundan bu yana Karen Gerson Şarhon yürütmektedir; Şarhon aynı zamanda Ladino dilinde yayımlanan El Amaneser gazetesinin editörü ve 1978’de İzzet Bana, Yavuz Hubeş ve Selim Hubeş ile birlikte kurduğu Los Pasharos Sefaradis müzik grubunun kurucu üyelerindendir.
Merkezin tamamlamış olduğu projeler arasında Centropa Sözlü Tarih, Ladino Veri Bankası, Maftirim Koleksiyonu, Zemirot CD’si, Atasözleri ve Deyimler derlemesi, Türkçe–Judeo Espanyol Sözlük çalışması ve Uluslararası Ladino Günü (DIDL) etkinlikleri yer alır. Bunlara ek olarak Avrupa Birliği destekli “Judeoespanyol: Akdeniz’in İki Yakasını Birleştiren Dil” projesinde de yer almıştır. Maftirim Projesi, altı yılda tamamlanan ve Osmanlı-Türk sinagog müziği geleneğinin kayda geçirilmesini hedefleyen kapsamlı bir çalışma olarak öne çıkar.
sefarad.com.tr web sitesi Türkçe, İngilizce, Ladino ve İspanyolca olarak dört dilde yayın yapar. İçeriği arasında Türk-Sefarad tarihi ve müziği üzerine makaleler, Ladino dil dersleri, Biervo del Dia (Günün Kelimesi) ve Fraza del Dia (Günün Cümlesi) köşeleri, sesli çevirici aracı, görsel ve video arşivleri ile Ladino Data Hub bağlantısı yer alır. Şalom gazetesinde yayımlanmış Ladino makalelerin derlemesi de site üzerinden erişilebilir durumdadır. Merkezin yayın ve müzik üretimleriyle ilgili Kitap-CD bölümü ise istanbulsephardiccenter.com adresindeki ayrı bir sayfa üzerinden hizmet vermektedir.
Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi, Sefarad kültürü alanında çalışan uluslararası akademik kurumlarla iş birliği yürütür. Genel koordinatör Karen Gerson Şarhon, dünya kültürüne ve Judeo-Espanyol dilinin korunmasına katkılarından dolayı 2011’de Fransa Kültür Bakanlığı tarafından Chevalier des Arts et des Lettres unvanıyla, 2023’te ise Ben Gurion Üniversitesi’nin Moshe David Gaon Ladino Kültürü Merkezi tarafından Şövalye Ödülü ile onurlandırılmıştır.
Sephardic Center of Istanbul
(istanbulsephardiccenter.com)
İstanbul Sephardic Center, Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi’nin (Osmanlı-Türk Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi) yayın, müzik ve dergi ürünlerini bir araya getiren online mağaza ve dijital arşiv platformudur. Site, Karen Gerson Şarhon’un genel koordinatörlüğünü yürüttüğü merkezin kuruluşundan bu yana ürettiği kitap, CD ve sertifikalar ile aylık çıkan El Amaneser gazetesinin satış ve dağıtım noktası olarak işlev görür. Türkçe, İngilizce ve Ladino dillerinde hizmet veren site, Ladino dil seçeneği sunan az sayıdaki ticari web sitesinden biridir.
Sitenin merkezindeki yayın El Amaneser’dir. Tamamı Judeo-Espanyol dilinde yayımlanan El Amaneser, ayda bir kez Türk-Yahudi cemaatinin gazetesi Şalom’un eki olarak çıkar. Site, gazetenin ilk sayısından güncel sayısına kadar tüm arşivini yıl yıl düzenlenmiş şekilde sunar; 2026 itibarıyla 250’yi aşkın sayı erişime açıktır. Gazetenin yanı sıra dini metin çevirilerini içeren Tanah en Ladino ve Meam Loez dergi serileri de aynı arşiv üzerinden okunabilir. El Amaneser, iki aylık, altı aylık ve bir yıllık abonelik seçenekleriyle satın alınabilir.
Mağaza bölümünde Sefarad mutfağı (Sefarad Yemekleri, Edirne Yahudi Yemekleri, İzmir Sefarad Mutfağı, Izmir Sephardic Cuisine), Judeo-Espanyol edebiyatı (Matilda Koen-Sarano’nun derlemeleri, Romansos en Judeo-Espanyol setleri, Kuentos del Bel para Abasho, Tintin’in Ladino çevirisi La Izla Preta), referans eserleri (Trezoro Sefaradi, Diksyonaryo Judeo-Espanyol – Turko, Dictionnaire Judéo-Espagnol-Français, El Gid del Pratikante) ve Türk-Sefarad sinagog müziğinin temsilcisi Zemirot II gibi CD’ler yer alır. Sertifika ve broşür ürünleri de katalogda bulunur.
İstanbul Sephardic Center, içerik üretimi yapan bir araştırma merkezi olmaktan çok, merkezin yayınlarına ve dergisine erişim noktası olarak konumlanır. Sefarad Kültürü Araştırma Merkezi’nin akademik ve kültürel faaliyetleri için sefarad.com.tr adresine yönlendirme yapılır; istanbulsephardiccenter.com ise bu çalışmaların kitap, dergi ve müzik üretimi tarafını yürütür.
